Chất dẫn truyền tâm thần là một loại hóa chất nội sinh trong não, hoạt động như một sứ thần để truyền những xung thần kinh giữa những tế bào não. Các chất dẫn truyền tâm thần đóng vai trò quan yếu đối với tâm lý cũng như sức khỏe con người. Những trạng thái vui buồn, hỷ nộ ái ố của chúng ta đều do tác động của các chất dẫn truyền này tiết ra trên não bộ.
- Hệ tâm thần hoạt động
Những dây thần kinh: Dây thần kinh được hình thành từ các tế bào nhỏ (Neurons), tạo nên hệ thống thần kinh ngoại biên. Những sợi dây thần kinh mang thông điệp quan trọng, giao thiệp qua lại giữa thân thể và não. Não và tủy sống: Tạo nên hệ thống thần kinh trung ương. Bộ não là trung tâm điều khiển, luôn luôn "nói chuyện” với những phần còn lại của thân thể. Tủy sống là trung tâm truyền tải thông điệp, tin nhắn đi qua tủy sống, đến cánh tay, chân và tất cả những bộ phận và cơ quan khác.
Đầy đủ những hoạt động diễn ra bên trong và bên ngoài thân thể đều được kết nối với hệ thống tâm thần. Màng lưới liên lạc này được gọi là hệ thần kinh ngoại biên. Một là hệ thống tâm thần tự trị: Kiểm soát các hành động có thể thực hiện mà không cần phải nghĩ suy như nhịp tim hô hấp hoặc tiêu hóa. Hai là hệ tâm thần soma: Kết nối những giác quan với não để điều khiển cơ bắp.
Não nặng khoảng 1,3 kg, là nơi nghĩ suy, cảm nhận, học hỏi và ghi nhớ. Bộ não cũng chịu trách nhiệm về các lời nói, phương pháp đi lại và thậm chí thở. Có rất nhiều thứ đang diễn ra trong một không gian nhỏ, cho nên não tạo ra những nếp gấp và rãnh để đủ chỗ cho toàn bộ thông tin mà phải đựng.
Một ý nghĩ bắt đầu với một điện tích. Điều này giải thích tại sao trong phim hoạt hình, lúc nhân vật có ý tưởng, sẽ xuất hiện hình ảnh một bóng đèn trên đầu. Điện tích này được gọi là xung thần kinh và kích hoạt những hóa chất - được gọi là chất dẫn truyền thần kinh để gửi tín hiệu tới những tế bào tâm thần khác và não.
Quá trình truyền tín hiệu diễn ra liên tục cho tới lúc đến đúng mục tiêu. Phương pháp các thông điệp nhận được từ cơ thể, sau đó phản hồi trở lại não và tủy sống cũng diễn ra giống như. Hàng tỷ nơron mang thông điệp tới và đi từ bộ não, bao gồm những gì xảy ra với mắt, tai, mũi, lưỡi và da. Các phản xạ khác nhận thông điệp từ não và tới cơ bắp hành động.
- Chất dẫn truyền tâm thần
Chất dẫn truyền tâm thần là các chất hóa học nội sinh, được tạo ra nhờ sự tổng hợp các chất đơn giản có trong thức ăn, như axit amin. Các chất dẫn truyền thần kinh hoạt động với chức năng truyền những tín hiệu từ một nơ-ron đến một tế bào khác trong thân thể.
Với sức ép và cường độ làm việc dày đặc như hiện nay, não bộ của con người luôn phải làm việc trong tình huống quá tải, thiếu hụt những chất dẫn truyền. Nếu thiếu hụt chất dẫn truyền thần kinh, cơ thể bạn sẽ mắc phải các dấu hiệu như: mất ngủ, không có khả năng tập hợp, giảm trí nhớ, chóng mặt, đau đầu, rối loạn xúc cảm,...
Các thông điệp truyền trong dây tâm thần được gửi qua hàng tỷ tế bào thần kinh. Khoảng phương pháp giữa những ô tế bào được gọi là khớp thần kinh. Các tế bào được liên kết với nhau thông qua những hóa chất, đây chính là chất dẫn truyền thần kinh. Hóa chất dẫn truyền tâm thần di chuyển qua những khớp tâm thần để đến các tế bào tâm thần tiếp theo.
Có nhiều phương pháp phân loại chất dẫn truyền tâm thần, trong đấy phương pháp phổ biến là chia ra thành các nhóm lớn. Các monoamin và các amin sinh học khác: dopamine, norepinephrine, epinephrine (adrenaline), histamin, serotonin,... Các chất khác: acetylcholine (ACh), adenosine, anandamide, nitric oxide,... Những axit amin: glutamat, aspartat, D-serine, axit gamma - aminobutyric, glycin,... Các peptide: somatostatin, chất P, những peptide opioid,...
Ngoài ra, trên 50 peptide có hoạt tính thần kinh đã được phát hiện và số lượng vẫn còn tiếp diễn tăng. Những hóa chất này được tìm thấy giữa một cặp nơron liên kết với nhau ( khớp thần kinh). Có hơn 100 ngàn tỷ cặp nơron kết nối với nhau như vậy. Các nhà kỹ thuật gọi màng lưới phức tạp này là một khu rừng nơron. Dopamine “nói chuyện” với bộ não về di chuyển và serotonin gửi tin nhắn về tâm trạng. Khi mà đấy, chất dẫn truyền tâm thần gửi dấu hiệu về cơn đau được gọi là endorphin.
>>> Tham khảo: